دیسک و صفحه

دیسک و صفحه، مجموعه اصلی کلاچ در خودروهای دنده دستی است که وظیفه قطع و وصل انتقال قدرت موتور به گیربکس را بر عهده دارد و شروع حرکت نرم و تعویض دنده بدون ضربه را ممکن می‌کند. در این دسته از کاربان، دیسک و صفحه برند هانژی به صورت کیت کامل سه‌تکه همراه با بلبرینگ کلاچ، برای خودروهای ام وی ام، جک و لیفان و به تفکیک مدل، حجم موتور و نوع گیربکس عرضه می‌شود.

دیسک و صفحه چیست و کیت کامل آن شامل چه قطعاتی است؟

کلاچ در خودروی دنده دستی، رابط میان موتور و گیربکس است. وقتی پدال کلاچ را فشار می‌دهید، ارتباط موتور با گیربکس قطع می‌شود تا دنده بدون آسیب جا برود و با رها کردن پدال، قدرت موتور دوباره به چرخ‌ها می‌رسد. این عملکرد حاصل همکاری سه قطعه است که در کیت کلاچ کنار هم قرار می‌گیرند.

دیسک کلاچ

دیسک کلاچ روی فلایویل موتور پیچ می‌شود و با فنر دیافراگمی خود، صفحه کلاچ را به فلایویل می‌فشارد. با افزایش کارکرد، فنر دیافراگم فنریت خود را از دست می‌دهد و فشار لازم برای درگیری کامل کلاچ کاهش پیدا می‌کند.

صفحه کلاچ

صفحه کلاچ قطعه‌ای دایره‌ای با لنت اصطکاکی است که میان دیسک و فلایویل قرار می‌گیرد و روی شفت ورودی گیربکس سوار می‌شود. لنت صفحه، مصرفی‌ترین بخش مجموعه کلاچ است و ساییدگی آن مستقیماً به شکل گاز خوردن کلاچ و افت شتاب خودش را نشان می‌دهد.

بلبرینگ کلاچ

بلبرینگ کلاچ با هر بار فشردن پدال، فنر دیافراگم دیسک را جابه‌جا می‌کند تا کلاچ آزاد شود. در بیشتر خودروهای این دسته، بلبرینگ از نوع مکانیکی است؛ اما در برخی مدل‌ها مانند کیت کلاچ لیفان X60 دنده هیلمنی، بلبرینگ از نوع پمپی (هیدرولیکی) است و کیت آن با نسخه دنده معمولی تفاوت دارد.

چرا دیسک و صفحه باید همراه بلبرینگ و به صورت کیت تعویض شود؟

برای تعویض هر یک از قطعات کلاچ، گیربکس باید از موتور جدا شود؛ بنابراین بخش عمده هزینه تعمیر، دستمزد باز و بست گیربکس است، نه قیمت خود قطعه. اگر فقط صفحه کلاچ عوض شود، دیسکی که فنرهایش افت کرده فشار یکنواختی به صفحه نو وارد نمی‌کند و صفحه زودتر از عمر طبیعی خود می‌سوزد یا باعث لرزش هنگام حرکت می‌شود. بلبرینگ کارکرده هم معمولاً مدتی بعد صدا می‌دهد و خودرو دوباره برای همان کار به تعمیرگاه برمی‌گردد. به همین دلیل محصولات این دسته فقط به صورت کیت کامل عرضه می‌شوند.

علائم خرابی دیسک و صفحه

در جا زدن و گاز خوردن کلاچ

رایج‌ترین نشانه فرسودگی لنت صفحه این است که دور موتور بالا می‌رود اما سرعت خودرو به همان نسبت افزایش پیدا نمی‌کند. این حالت معمولاً در دنده‌های بالا، سربالایی و هنگام حمل بار واضح‌تر است و اغلب با بوی سوختگی پس از رانندگی سنگین همراه می‌شود.

بالا آمدن نقطه درگیری پدال

اگر کلاچ فقط در انتهای مسیر رها کردن پدال درگیر می‌شود، لنت صفحه به مرز پایان عمر خود نزدیک شده است. سفت شدن پدال یا سخت جا رفتن دنده‌ها نیز می‌تواند به فرسودگی دیسک یا ایراد در سیستم فرمان کلاچ مربوط باشد و باید پیش از تعویض کیت بررسی شود.

لرزش هنگام حرکت و صدای بلبرینگ

لرزش خودرو هنگام راه افتادن از حالت توقف معمولاً به تابیدگی یا سوختگی سطح صفحه و دیسک برمی‌گردد. صدایی که فقط با فشردن پدال کلاچ شنیده می‌شود و با رها کردن آن قطع می‌شود، در بیشتر موارد نشانه خرابی بلبرینگ کلاچ است.

راهنمای انتخاب دیسک و صفحه بر اساس مدل خودرو

در خودروهای چینی، یک نام تجاری ممکن است با چند پیشرانه یا چند نوع گیربکس عرضه شده باشد و دیسک و صفحه هر نسخه با نسخه دیگر متفاوت است. پیش از سفارش، مدل، حجم موتور و نوع گیربکس خودرو را با جدول زیر تطبیق دهید و در صورت تردید، پیش از خرید با کارشناسان کاربان مشورت کنید.

لیفان X60 و لیفان ۶۲۰؛ حساس‌ترین انتخاب‌ها

بیشترین خطا در سفارش دیسک و صفحه مربوط به لیفان X60 است، چون این خودرو با دو نوع گیربکس عرضه شده و کیت هر کدام متفاوت است. نسخه دنده هیلمنی بلبرینگ پمپی دارد، در حالی که کیت کلاچ لیفان X60 دنده معمولی با بلبرینگ مکانیکی کار می‌کند. در لیفان ۶۲۰ نیز حجم موتور تعیین‌کننده است: کیت موتور ۱۶۰۰ و کیت کلاچ لیفان ۶۲۰ موتور ۱۸۰۰ قابل جایگزینی با یکدیگر نیستند.

نکات مهم هنگام نصب دیسک و صفحه

از آنجا که برای تعویض کلاچ گیربکس پیاده می‌شود، این فرصت را برای بررسی سطح فلایویل از دست ندهید؛ خط افتادن یا تاب برداشتن فلایویل باعث می‌شود کیت نو هم با لرزش و سوختگی زودرس همراه شود. وضعیت کاسه‌نمد ته میل‌لنگ و کاسه‌نمد ورودی گیربکس را هم کنترل کنید، چون نشتی روغن روی لنت صفحه، کلاچ نو را در مدت کوتاهی از کار می‌اندازد. در خودروهایی که کلاچ هیدرولیکی دارند، سلامت پمپ بالا و لوله‌های کلاچ نیز باید بررسی شود. نصب کیت باید مطابق دفترچه تعمیرات خودرو و با گشتاور صحیح پیچ‌ها انجام شود و پس از نصب، آزادی پدال تنظیم و عملکرد کلاچ در همه دنده‌ها آزمایش شود.

دیسک و صفحه هانژی در کاربان

هانژی (Hongxie) یکی از برندهای شناخته‌شده در تولید دیسک و صفحه کلاچ خودروهای چینی است و در بازار ایران برای خودروهای ام وی ام، جک و لیفان کاربرد گسترده‌ای دارد. همین محبوبیت باعث شده نمونه‌های تقلبی این برند هم به طور گسترده در بازار عرضه شوند. کاربان دیسک و صفحه‌های این دسته را از مسیر تأمین معتبر تهیه می‌کند و همه آن‌ها را با ضمانت اصالت کالا عرضه می‌کند. سفارش‌های تهران زیر ۲ ساعت و سفارش‌های سایر شهرها با ارسال سریع و قابل رهگیری تحویل داده می‌شوند. برای آشنایی با سایر اجزای مسیر انتقال نیرو از موتور تا چرخ، صفحه سیستم انتقال قدرت را ببینید.

سوالات متداول

۱. فرق «دیسک و صفحه» با «کیت کلاچ» چیست؟

در بازار لوازم یدکی، عبارت دیسک و صفحه هم برای مجموعه دوتکه دیسک و صفحه کلاچ به کار می‌رود و هم برای کیت سه‌تکه‌ای که بلبرینگ کلاچ را نیز شامل می‌شود. همه محصولات این دسته کیت کامل سه‌تکه هستند.

۲. عمر دیسک و صفحه چقدر است؟

عمر دیسک و صفحه عدد ثابتی ندارد و به سبک رانندگی، ترافیک شهری، حمل بار و نحوه استفاده از پدال بستگی دارد. معیار عملی تعویض، ظاهر شدن علائمی مانند در جا زدن کلاچ، بالا آمدن نقطه درگیری پدال یا بوی سوختگی است.

۳. آیا برای خودروهای گیربکس اتوماتیک هم دیسک و صفحه دارید؟

خیر. دیسک و صفحه‌های این دسته فقط برای نسخه‌های دنده دستی طراحی شده‌اند و روی خودروهای گیربکس اتوماتیک نصب نمی‌شوند.

۴. از کجا بفهمم لیفان X60 من دنده هیلمنی است یا دنده معمولی؟

اگر از نوع گیربکس خودروی خود مطمئن نیستید، پیش از ثبت سفارش مشخصات خودرو را با کارشناسان کاربان در میان بگذارید تا کیت مناسب به شما معرفی شود. کیت این دو نسخه با یکدیگر قابل جایگزینی نیست.

۵. دیسک و صفحه‌های کاربان ضمانت دارند؟

بله. همه دیسک و صفحه‌های این دسته با ضمانت اصالت کالا از سوی کاربان عرضه می‌شوند.